Fixatie disparatie

FON 2017Heb ik of heeft mijn kind mogelijk fixatie disparatie?
Als je ergens naar kijkt moeten beide ogen naar hetzelfde punt kijken. Wanneer dit niet goed gebeurt, fixeer je (kijken) disparaat (niet goed). De hersenen kunnen de beelden van de beide ogen niet tot één enkel beeld versmelten waardoor het zien onduidelijk wordt. Dit kan wazig zicht of onrustig gedrag veroorzaken.

Fixatie disparatie is een probleem van de oogsamenwerking, die grote gevolgen kan hebben voor het functioneren van het werk, school, in het verkeer en bij het sporten. Eigenlijk speelt het een rol bij alle dagelijkse activiteiten, omdat 80% van de informatie die ons bereikt via de ogen gaat.

Om een indruk te geven hoe een patiënt met fixatie disparatie teksten ervaart, wordt aan de hand van de onderstaande plaatjes inzicht gegeven.

FD 1

Het is zeer aannemelijk om te veronderstellen dat een FD-client tijdens een dyslexieonderzoek vaak in eerste instantie als dyslectisch zal worden beschouwd.

TV uitzending over Fixatie disparatie vs dyslexie

Signalering
Onjuiste samenwerking van de ogen kan worden gesignaleerd bij iemand met de volgende kenmerken:

Klachten algemeen:

Vermoeidheidsverschijnselen na inspanning

Hoofdpijn met name boven de wenkbrauwen

Branderige ogen

Nekklachten

Droge ogen

Lusteloosheid

Klachten in de sport en/of bij Lichamelijke Opvoeding:

Balans en evenwicht is verstoord

Oog-handcoördinatie klopt niet

Tijdens de balsport kan men niet goed timen en/of inschatten op welke plek in de ruimte een bal aankomt

Klachten in het onderwijs en/of in de praktijk:

Slordig handschrift

Vinger gebruiken tijdens het lezen

Bij het hardop lezen klink het hakkelig

Slecht begrijpend lezen (hoe langer de zinslengte hoe moeilijker)

Op een blanco vel schrijft men niet horizontaal

De spaties tussen de geschreven woorden zijn onregelmatig

Het kijken naar een beeldscherm gaat hoofdpijn opleveren

Zeer beperkt ruimtelijk inzicht van getekende drie dimensionale lichamen op een plat vlak

Hoofd niet rechthouden tijdens de studie, Een bal niet zien aankomen of uit een andere hoek dan de werkelijkheid

Voorbeeld handschrift kind groep 4 met fixatie disparatie

Fixatie disparatie op school of bij je werk

 
Functionele Optometrie
De functionele optometrie is een specialisatie binnen de eerstelijnsoogzorg. Deze vorm van oogzorg is erop gericht oplossingen te vinden voor mensen die door een visueel probleem niet goed kunnen functioneren in het dagelijkse leven. Zien moet een automatisch proces zijn dat weinig inspanning kost. Zo kunnen er door een onjuiste oogsamenwerking diverse klachten ontstaan zoals:

Leer-, schrijf- en leesproblemen in allerlei vormen

Een slechte concentratie

Een slechte of verminderde grove en/ of fijne motoriek

Een slechte oog-handcoördinatie

Het vermijden van leeswerk

Hoofdpijn

Brandende of jeukende ogen

Gedragsproblemen

Fixatie disparatie en/of dyslexie
De verschijnselen van dyslexie en FD lijken erg op elkaar. Vandaar dat er kinderen zijn die een dyslexieverklaring krijgen, terwijl het eigenlijke probleem FD is. Het grote verschil tussen dyslexie en fixatie disparatie is echter dat fixatie disparatie relatief eenvoudig te behandelen is. Een FD correctiebril en/of visuele training kunnen er in veel gevallen voor zorgen dat kinderen weer mee kunnen komen en niet uitgeput uit de schoolbanken thuis komen.

Goed zien en goed zicht
Goed zien is iets anders dan goed zicht. Voor goed zicht gaat u naar de opticien. Voor niet goed zien, bijv. bij  fixatie disparatie, kunt u terecht bij een bij de FON aangesloten visuele screener en trajectbegeleider.

Een visuele screening laten doen
Het is aan te raden (preventief) een visuele screening te laten doen is indien er sprake is van:

Signalering van bovenstaande problematiek

Het nemen van auto-, motor-,  vrachtwagenrijlessen of vlieglessen

Het kind alleen op de fiets naar school, sport en vrije tijd bezigheden gaat

Veel computerwerk/kantoorbaan

Werken met zware en/of gevaarlijke machines

Deelname aan het verkeer

Starten met een nieuwe opleiding/baan

Een vermoeden van dyslexie, dyscalculie, dyspraxie en/of dysorthografie

Een whiplash

Ziekte van Ménière

Screening en begeleiding bij FD
In Nederland zijn veel (para)medici en (onderwijs)professionals in staat om in nauwe samenwerking met de FON oogzorgprofessionals kinderen en volwassenen met FD professionele begeleiding en nazorg te geven. Ook bij I-CARUS kan men bij hen terecht voor een voorscreening van de visuele vaardigheden en de aanwezigheid  van de FD.

Het is ook mogelijk om uw personeel/sollicitanten visueel te laten screenen vanuit Veilig werken beleid of Gezond werken beleid.

Traject:
Visuele screening met behulp van anamneseonderzoek en biopteronderzoek

Nazorg met behulp van voortgangstrajectkaarten

Visueel onderzoek oefeningen: oogvolgbewegingen, convergentievaardigheden

Biopterscreening
Een bioptorscreening kan geen visuele problemen verergeren, dus een screening mag altijd. Alleen bij jonge kinderen heeft de lettertest mogelijk nog niet veel zin.

Er is een vragenlijst voor volwassenen en kinderen.

Samenwerking ANWB Rijopleiding en FON Optiekbedrijven
ANWB Rijopleiding is een samenwerking gestart met Functionele Oogzorg Nederland.

Deelnemen aan het verkeer op de drukke wegen van tegenwoordig vereist goede visuele vaardigheden van de weggebruiker. Dat is niet alleen in belang van uw veiligheid maar ook geldt dat voor andere mensen die deelnemen aan het verkeer. Goed zien is veilig(er) en beter rijden.

U kunt ook voor uw rijopleiding visuele screening bij I-CARUS terecht.

Fixatie disparatie en tijdsverlenging bij het MBO en VO examen.
Update mei 2016
Ik heb na aanleiding van vragen van ouders en scholen ten aanzien van de mogelijkheid van tijdsverlenging voor de examens bij fixatie disparate (FD) navraag gedaan bij het College voor Toetsen en Examens (CvTE). In het huidige reglement staat dat er bij een visuele, auditieve of lichamelijke beperking geen verklaring nodig is. Echter, het CvTE vraagt (voor het Voortgezet onderwijs in opdracht van het Ministerie OCW) voor fixatie disparatie in de praktijk een verklaring van een orthopedagoog of psycholoog. Dat zijn echter geen FD specialisten.

CvTE: “Het is niet goed mogelijk om in taal alle situaties rondom beperkingen in een enkele zin te vatten. De regel ‘Tenzij sprake is van een objectief waarneembare lichamelijke handicap’, geldt ten aanzien van de in het eerste lid bedoelde aangepaste wijze van examineren dat: o.a. er een deskundigenverklaring is die door een ter zake deskundige psycholoog of orthopedagoog is opgesteld.

Dit is een lastige tekst zodra het om specifieke gevallen gaat. De bedoeling is uiteraard dat voor ADD of dyslexie een verklaring van een orthopedagoog of psycholoog aanwezig is en dat het een beetje overdreven is om aan een leerling met spierdystrofie of een zware visuele beperking te vragen een verklaring van een orthopedagoog te overhandigen.

Maar dan komen de bijzondere situaties.

In de MBO-regeling geeft CvTE aan dat bij een zintuiglijke of lichamelijke handicap geen verklaring nodig is, maar dat de instelling waar over de handicap twijfel is zelf moet nagaan welke deskundige het kan bevestigen. Dat zou dus de optometrist naar redelijkheid kunnen zijn.

Voor het VO geldt dat het CvTE de regels niet maakt, dat naar de letter de orthopedagoog dus de verklaring moet afgeven en dat dat in de praktijk gedoe is. Het CvTE zal met verantwoordelijken binnen OCW nagaan of de interpretatie waarvan de vertaling in de mbo-regeling staat, ook van toepassing verklaard mag worden op het VO en dus in de brochure vermeld.”

Mijn conclusie: het is nu voor het Voortgezet onderwijs in de praktijk dus nog zoeken naar een orthopedagoog of psycholoog, die hiervoor wil samenwerken met een optometrist.

Meer lezen over fixatie disparatie?

Checklist fixatie disparatie
Gewoon geen dyslexie!
Wiskundeonderwijs en visuele problemendetectie bij leerlingen

Kubustekeningen en handschrift  van leerlingen met fixatie disparatie in de brugklas van het VO

Voorbeeld 1.

Voorbeeld 2.

 

Verklaring FON Visuele Screener & Trajectbegeleider
Hierbij verklaar ik als Visuele Screener & Trajectbegeleider aangesloten bij de Functionele Oogzorg Organisatie FON, dat ik bij constatering van een visuele disfunctie altijd een oogspecialist die is aangesloten bij de FON zal raadplegen dan wel naar toe zal doorverwijzen. Ik zal nimmer naar eigen inzicht een visuele disfunctie zelf trachten op te lossen en zal ik geen gebruik maken van visuele trainingsmiddelen als prisma- flippers, accomodatieflippers of andere gelijksoortige middelen met lenzen. Daarnaast zal ik geen diagnose vaststellen van de aard van de visuele disfunctie.

Logo FON 2016

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s